Login

CAPTCHA
Deze vraag dient om na te gaan of u een menselijke bezoeker bent teneinde spam inzendingen te vermijden.
18 + 2 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.

Ecocide: de lange weg van term naar wet

Een eeuwige frustratie van milieubewegingen wereldwijd is dat milieumisdrijven vaak niet of nauwelijks bestraft worden. Een belangrijke reden daarvan is dat de noodzakelijke  wettelijke kaders ontbreken.  Er worden nochtans initiatieven genomen om daaraan te verhelpen. Centraal daarin staat het begrip 'ECOCIDE' .

Ecocide is een extensieve beschadiging, vernietiging, of verlies van een omschreven territorium veroorzaakt door een menselijke tussenkomst van een dergelijke omvang dat vredelievend gebruik door de bewoners van dat gebied  ernstig aangetast is of wordt.

Voorbeelden van gebeurtenissen die onder de term 'ecocide' kunnen vallen zijn de kernramp in Fukushima, de ramp met het BP-boorplatform in de golf van Mexico en recentelijk de giftige modderstromen na de dambreuk in Brazilië en de bosbranden in Indonesië.

De term ecocide werd gelanceerd in Washington op de conferentie over de gevolgen van de chemische oorlogsvoering (chemische ontbladering met 'agent orange') in Vietnam. De kalender stond op 1970 en het was Arthur Galston (bioloog) die de term introduceerde.

Een volgende stap werd genomen op de “United Nations conference on the human environment” in 1972. Olof Palme gebruikte de term ecocide in zijn openingstoespraak verwijzend naar chemische oorlogsvoering en bracht zo de notie 'ecocide' op een mondiaal forum. De  uit deze conferentie volgende 'Verklaring van Stockholm' erkende voor het eerst 'het recht op een gezonde leefomgeving' .

Het duurde tot 1990 tot Vietnam – als ervaringsdeskundige - op wetgevend vlak de spits afbeet door een ecocidewet aan te nemen. Een tiental landen volgde, in Europa nam de Russische federatie het eerste initiatief in 1996. Een beetje verwonderlijk misschien, Rusland associëren we spontaan niet met milieuzorg. (1996 valt midden in het Jeltsin-tijdperk).

We maken nu een sprong naar het 'Statuut van Rome', van kracht sedert 1.7.2002. Dit statuut biedt een mondiaal kader tegen ernstige grootschalige misdaden. Het is dit statuut dat de bevoegdheden regelt van het  internationaal strafhof in Den Haag.

Artikel 5 van het statuut bepaalt dat de rechtsmacht volgende misdaden kan berechten:

Op aanzet van Polly Higgins, een Schotse advocate, wordt geijverd om er een vijfde misdrijf aan toe te voegen: ecocide.  

Higgins krijgt steun van een ganse reeks organisaties zoals Greenpeace, ecologische partijen en niet in het minst van een groep rond Balthasar Garzon. (Garzon werd beroemd door zijn aanhoudingsbevel van Pinochet, zijn aanklacht tegen Berlusconi en het verdedigen van Julien Lasange (wikileaks). Tegenwoordig gaat hij hevig tekeer tegen multinationals die zich bezondigen aan ecocide.  Higgings en Garzon blijken ondertussen  wel de belangrijkste boegbeelden te zijn in deze campagne.

Gelijkaardig lobbywerk speelt zich af op Europees niveau. 'End Ecocide in Europe ' (EEE) ijvert voor een Europese richtlijn opdat de Europese landen ecocide in hun wetgeving zouden opnemen. Woordvoerster Valérie Cabanes (EEE) formuleert het zo:“We willen dat (rechts)personen verantwoordelijk kunnen worden gesteld voor het begaan of plannen van ecocide in gebieden die onder de Europese wetgeving vallen. Ook zouden in Europa geregistreerde rechtspersonen of Europese inwoners aansprakelijk moeten zijn als zij buiten Europa ecocide plegen.”

Dit kan allemaal een beetje ver van de realiteit lijken te staan, nochtans is een wettelijke regeling op Europees of op mondiaal onontbeerlijk voor NGO's, actiegroepen en overheden noodzakelijk. Op die manier staan ze veel sterker voor een , of zelfs voor het Internationaal Strafhof in Den Haag, tegenover ecocideplegers. Het risico van grote schadeclaims en straffen kan toekomstige ecocideplegers tot voorzichtigheid aanmanen. We noemen dit preventie, en daar zijn we toch voorstander van? De aan de gang zijnde klimaatconferentie kan alleen baat hebben bij ecocidewetgeving, te volgen dus!!

Wim Thienpont

Tags: