Login

CAPTCHA
Deze vraag dient om na te gaan of u een menselijke bezoeker bent teneinde spam inzendingen te vermijden.
2 + 0 =
Solve this simple math problem and enter the result. E.g. for 1+3, enter 4.

Blommaert helpt eindeloze stroom opinies verteren

Het boek ‘Let op je woorden. Politiek, taal en strijd’ is een heerlijk boekje. Je leest het op een treinrit heen en weer tussen Brussel en Zottegem (met vertraging) uit. Je wordt niet overstelpt met nieuwe kennis, maar doet wel een pak nieuwe inzichten op. Je ziet plots in waarom facebook posts maar evengoed het VRT-nieuws je ergeren. Kortom, je stapt van de trein als een wijzer mens.

Of je ook gelukkiger van de trein stapt, kan ik niet met zekerheid zeggen. De manier waarop diegenen die de macht hebben met taal ‘spelen’ is immers best wel pijnlijk. Dat maakten Homans en Rutten ons zeer recent duidelijk door de term vermogende werklozen te introduceren in het debat over de sociale woningen. Later maakte Homans daar zelfs grootverdieners in sociale woningen van. Een mooi voorbeeld van wat een onschuldig woordspelletje lijkt, maar in werkelijkheid een manier is om de aandacht af te leiden van de echte grootverdieners. En die laat de regering voor alle duidelijkheid met rust…

Blommaert legt ons in Let op je woorden uit hoe deze woordspelletjes werken. In het eerste deel maakt Blommaert duidelijk dat we inzichten in de taalstrijd nodig hebben om het publieke debat vandaag te kunnen voeren. Sedert begin de jaren 90 is het publiek debat immers veranderd door de komst van het internet. Auteurs van opinies weten niet meer waar en wanneer hun stem opduikt, er zijn veel meer actoren en de controle op de kwaliteit van circulerende meningen vallen weg. Dit maakt dat ‘wie de taalstrijd verliest, ook zijn positie in de sociale strijd verzwakt’.

In dit eerste deel verheldert Blommaert ook zijn methodologie: een methodologie die ervoor zorgt dat een woord ons niet kan manipuleren. Telkens je iets leest of hoort, stel je je dan de vragen: uit welke hoek van de samenleving komt dit? Voor wie is dit een waarheid? En waarom? Je bent je dan ook steeds bewust van het feit dat taal nooit objectief is en dat mensen vaak herformuleren. Zo zou je iemand die in het Uilekot actief is dwaas of naïef kunnen noemen, maar ik prefereer de geherfomuleerde termen moedig en visionair.

In deel twee van Let op je woorden wordt het natuurlijk interessant: Blommaert past zijn methodologie toe op de retoriek van vandaag over de economie, arbeid, vakbonden en stakingen, migratie en veiligheid. In dat laatste domein duikt bijvoorbeeld vaak het begrip de geradicaliseerde op. Volgens Blommaert was een politieke term nooit zo dwaas. Je leest dan in de krant: voor het eerst geradicaliseerd baby’s naar Syrië vertrokken. Om te weten wat radicaal is, moet je weten wat normaal is. Dat lijkt me al geen makkelijke klus. Je moet ook concrete eigenschappen kunnen geven van radicaal vooraleer je ze kunt gaan toepassen op iedereen. Maar hoe kun je als niet-moslim gaan bepalen wat normaal en wat radicaal is? Niet dus. In gesprek met moslims zal al snel blijken dat jongeren die naar Syrië trekken om met IS te strijden een probleem vormen binnen de moslimgemeenschap. Met andere woorden: een geradicaliseerde moslim is binnen het politieke debat eigenlijk een Syriëstrijder. Alleen, dit klopt natuurlijk niet: je kunt een zeer radicale versie van het geloof aanhangen zonder de wapens binnen een suïcidale militie op te nemen. Mij hebben deze inzichten in terminologie heel wat helderheid gebracht om de discussie over radicalisering aan te gaan op het werk en met vrienden.

Blommaert geeft in het derde deel nog wat ruimere beschouwingen mee over de nieuwsconsument en de deskundige burger. Ideaal als je nog verder wil doordenken. En ten slotte zijn er ook oefeningen! Je kunt de theorie dus onmiddellijk studeren en inoefenen.

Let op je woorden is een absolute aanrader voor elke kritische nieuwsconsument en linkse actievoerder. De belerende toon moet je er wel bijnemen, maar daar waarschuwt Blommaert zelf voor in zijn inleiding. Misschien nog één minpuntje: ik mis soms de expliciete link met de methodologie. Dat zou ervoor hebben gezorgd dat het boek neutraler overkomt en ook leesbaar is voor de minder ‘radicale’ linkerzijde ;-) .

Jozefien Loman

isbn: 9789462670679 · 2016 · paperback (12,5 x 20 cm) - 168p. · prijs: € 17.50
uitgeverij: EPO. Bij bestelling via 't Uilekot krijg je als lid 10% korting.

Tags: