, ,

Vlamingen Vooruit

Vlamingen Vooruit? Wat krijgen we nu? Socialisten met flamingantische trekjes of een lichting progressieve Vlaamse nationalisten? Het antwoord zal de lezer wellicht verbazen: Vlamingen Vooruit was in het midden van de 19e eeuw een nationale progressieve beweging. Vlamingen Vooruit werd in 1858 opgericht op initiatief van Eugène Van Bemmel (Gentenaar en prof aan de Franstalige universiteit van Brussel). De leden van VV waren radicale liberalen, onafhankelijke progressieven en socialistische voorlopers.

VV had brede ambities en een rijk gevulde agenda: VV ijverde ervoor dat beide landstalen evenwaardig zouden worden in publieke domeinen zoals onderwijs en rechtspraak. Op sociaal vlak had VV veel aandacht voor betere arbeidsomstandigheden, ze waren onder andere hevige tegenstanders van kinderarbeid onder de 12 jaar. VV promootte maatschappijen voor onderlinge bijstand – de voorlopers van ziekenfondsen en pensioenfondsen – en armoedebestrijding in het algemeen. Ze steunden dergelijke initiatieven ook daadwerkelijk. We onthouden hier de naam van Emiel Moyson.

Als hoofdoorzaak van armoede werd het grootgrondbezit gezien. Economische gelijkheid was dan ook een belangrijk actiepunt. Kredietmogelijkheden voor zelfstandige ondernemers zoals landbouwers en winkeliers waren een middel om economische gelijkheid na te streven. Ook het recht op onderwijs in functie van beroepsbekwaamheid paste daarin.

Op juridisch vlak werden voorbijgestreefde Napoleontische wetten verwezen naar de prullenmand. Betaalbare post en telegrafie stonden ook op het verlanglijstje. Het engagement van VV kreeg ook gestalte in het organiseren van lezingen over gans het land, allerlei publicaties, het uitbouwen van regionale werkingen, het uitgeven van een ‘Jaarboekje voor het volk‘. De ambitie om de programmapunten ook langs politieke weg af te dwingen bleek iets te hoog gegrepen: hun politieke partij werd geen succes.

Manifest

In 1860 publiceerde VV zijn manifest ‘Vlamingen Vooruit’. Dat manifest beoogde een “eerlijke en reghtzinnige uitvoering der grondwet van 1830“. Het manifest publiceerde een reeks cijfers ter staving van hun stellingen. Het werd ook in het Frans gepubliceerd. Eveneens in 1860 groepeerden de vakbonden zich in het ‘Werkverbond‘. Het werkverbond gaf een gelijknamig weekblad uit dat het manifest van VV in afleveringen publiceerde. Het beter bekende Communistisch Manifest verscheen in 1848 maar werd pas 50 jaar later door Herman Gorter naar het Nederlands vertaald. In het Werkverbond kreeg het communistisch manifest geen aandacht.

In Gent waren progressieve liberalen zoals Emiel Moyson en Julius Vuylsteke actief binnen VV. Vooral Emiel Moyson ontpopte zich tot stakingsleider in de grote textielstakingen van 58-59. Hij stond de jonge vakbonden met raad en daad bij. Binnen het toenmalig vakbondswereldje werd hij als held gezien. Achteraf ook trouwens want de socialistische mutualiteit werd naar hem vernoemd. Julius Vuylsteke verdedigde de aangehouden stakers voor de rechtbank.

Vlamingen Vooruit ging ter ziele in 1862. De naam Vooruit verdween echter niet van het toneel: de term Vooruit was de arbeidersbeweging binnen gesijpeld: in 1865 scheurde de ‘De weversmaatschappij Vooruit‘ zich af van de ‘Broederlijke Wevers‘. In 1869 startte het weekblad van de eerste internationale in Brugge onder de noemer Vooruit, Moyson was medewerker. 1881 werd de ‘Samenwerkende Maatschappij Vooruit’ opgericht. Het is onbegonnen werk de tientallen initiatieven die de term ‘Vooruit’ in hun naam opnamen op te lijsten. Zowel van socialistische als liberale aard, fanfares, toneelgezelschappen, turnclubs enz.

In het heden noemen de Vlaamse socialisten zich ‘Vooruit‘, de ‘Samenwerkende Maatschappij Vooruit‘ moet zowat de oudste actieve coöperatie in België zijn en in Deinze is de ‘Theatergroep Vooruit‘ actief sinds 1858. Toevallig het jaar waarin ‘Vlamingen Vooruit’ gesticht werd. Tot zover een korte geschiedenis van de term Vooruit.

Wim Thienpont

Wim is geïnteresseerd in geschiedenis en kruipt als vrijwilliger graag in zijn pen voor vzw ’t Uilekot.

Dit artikel verscheen in de maand mei in ons kwartaaltijdschrift ‘Uilenbulletijn’ die leden thuis ontvangen. Wil je ook lid worden en zo onze werking steunen? Lees meer hier.

,

Rechts en zinloos geweld bij jongeren

De betoging van het NSV voor ‘Remigratie’ lokte half maart in Leuven heel wat relletjes uit. De aanwezigheid van een kleine honderd voetbalhooligans droeg daar toe bij. De aanwezigheid en de rellen van voetbalhooligans op radicaal rechtse betogingen wordt een traditie. NSV of Vlaams Belang distantiëren zich niet. Ze teren op een rechtser wordende groep jongeren en de hang naar zinloos geweld.

Er werden vuurpijlen naar mensen gegooid op hun balkon die avond, feestjes aangevallen en de Hitlergroet was niet uit de lucht. Telkens het NSV (Nationalistisch Studenten Verbond) zijn jaarlijkse betoging houdt is het prijs. Enkele tegenbetogers worden dan meestal opgepakt en het parket kondigt een onderzoek aan. Wat die avond gebeurde blijft in het geheugen gegrift, niet alleen omwille van de feiten zelf, ook omwille van diegenen die er bij te pas kwamen. Bij extreem-rechts gaat dat meer en meer om voetbalhooligans. De pers vermeldt in een zinnetje dat een zestigtal hooligans aanwezig waren, waaronder enkelen van Club Brugge. Die voetbalhooligans vinden zich perfect in het extreem-rechtse discours van dit soort acties. Ze vormen een internationaal netwerk dat op heel wat matchen in binnen- en buitenland van zich laat horen. De acties worden aangekondigd aan het publiek via facebookpagina’s van hooligangroepen zoals Supporters Life-Ultras. Elke week kan je er beelden zien van hooligans die op de vuist gaan met linkse manifestanten of de politie. De pagina telt 27.000 volgers uit een heel aantal Europese landen.

Het NSV doet dan ook zijn best om voor wat sfeerschepping te zorgen tijdens zijn acties. Ze nodigen de bekende Voorpost-ordedienst uit om de groep te versterken. Ongeveer alle Vlaams Belang kopstukken waren aanwezig, ook de recent naar Herzele verhuisde Francesca Van Belleghem. In interviews bestempelt zij politiek vluchtelingen aan Brussel Noord als “sexuele roofdieren”. In kostuum als het moet, tussen de voetbalhooligans als het hen uitkomt. De internationale kopstukken zijn op deze betogingen ook steeds aanwezig. In Leuven kon men Manuel Corchia opmerken, een bekende neonazi uit Zwitserland en leider van de extreemrechtse groepering Junge Tat. Hij wordt in media regelmatig herkend tijdens acties waarin hij sympathie toont voor Adolf Hitler. Ook de in Leuven vaak gehoorde slogan ‘Duitsland voor de Duitsers’ droeg bij tot de internationalisering van het feestje.

Printscreen van interview met de Herzeelse Francesca Van Bellegem (Vlaams Belang)

Confrontatie van regeringswege

Nu ja, dat NSV-betogingen uit de hand lopen, dat weten we al sinds de jaren tachtig, vreemd is dat dus op zich niet. In die jaren was geweld, ook bij betogingen van bijvoorbeeld staalarbeiders en boeren (deze laatsten houden de traditie trouwens in ere zonder dat hun officiële vertegenwoordigers of vermeende supporters aan subsidies in boeten) een toevluchtsoord voor mensen die zich niet gehoord voelden. Ook dat blijft: als een aantal klimaatactivisten tot hardere acties overgaan, dan heeft dat dezelfde grondslag.

Dat wil daarom niet zeggen dat iedereen gelijk moet krijgen. In het weekblad Knack van 10 april wijst Tex Van Berlaer er op dat regeringen minder en minder tegenspraak verdragen. Organisaties verliezen subsidies, procederen mag binnenkort misschien niet meer als je je geld niet kwijt wil. Vakbonden klagen over het afbreken van de sociale dialoog en ministers leggen uitspraken van rechtbanken en een Grondwettelijk Hof naast zich neer als een vodje papier.

Gratuit geweld

Nog vreemder is dat er, tegelijkertijd met de verrechtsing van onze maatschappij, vormen van zinloos en radicaal geweld opduiken die blijkbaar geen enkel motief hebben. Bram Sizoo, Nederlandse professor psychologie van de radikalisering, wijst op gevaarlijke com-groepen: “De uitwassen daarvan zie je in ‘Com-groepen’, waarin kinderen elkaar aanzetten tot automutilatie en extreem geweld. De adolescentie maakt hen vatbaarder voor zwart-witdenken en populistisch conservatisme; dan vinden ze bijvoorbeeld dat vrouwen terug naar het aanrecht moeten. En dat zeggen dan jongetjes van negen, die nauwelijks weten wat een aanrecht is, maar die slikken dat als zoete koek. Al die oneliners papegaaien ze na, omdat het simpel en rechttoe-rechtaan is, en gezegd wordt door een man die er cool uitziet, met spierballen.”

The Com is een verzamelnaam voor besloten online chatgroepen waar beelden van extreem geweld, zelfbeschadiging, vernedering en seksueel misbruik worden gedeeld. Deze chatgroepen bevinden zich op platforms zoals Discord en Telegram en zijn vaak niet zichtbaar voor buitenstaanders. Binnen Com-groepen worden leden aangespoord en gechanteerd om zichzelf en later ook anderen pijn te doen en daar beeldmateriaal van te delen. Voorbeelden van Com-groepen zijn 764, No Lives Matter en Maniacs Murder Cults.

Niels Spierings, een Nederlandse socioloog zoekt naar oorzaken van deze uitwassen op de Nederlandse website van HP/De Tijd: “Tegelijkertijd schuiven jongeren op naar rechts. Niet-jongeren hebben al een bepaald wereldbeeld gevormd in een eerdere tijd. Dus ook al schuift de rest van Nederlandse bevolking ook iets op naar rechts, zij hebben een ander verleden. En de mens bouwt in de jeugd, in de ‘impressionable years’, een basis. Je kan in de loop der tijd nog wel veranderen, maar je fundament is voor een belangrijk deel al gevormd. Dus die jongeren leggen nu een heel andere basis. Covid heeft hier ook een rol in gespeeld. Door het teruggeworpen zijn, het thuiszitten, en aangewezen zijn op sociale media kwam dat allemaal samen in een soort kluwen die hen niet heeft geholpen.”

In hetzelfde artikel bevestigt Sizoo dat “Verschillende onderzoeken laten zien dat vooral de jongens van gen Z – geboren tussen 1997 en 2015 – steeds conservatiever worden, en de meisjes juist progressiever. Dat is in dertig landen vastgesteld, met een uitschieter in Zuid-Korea. Ook zien we een groeiende affiniteit met rechts-extremistische ideeën en figuren zoals Andrew Tate.” Hij voegt er aan toe dat volwassenen en beleidsmakers zelf voor een deel verantwoordelijk zijn: “Ook in Nederland worden de jongste generaties, en vooral jongens, conservatiever in hun opvattingen over seksualiteit, identiteit, en in hun stemgedrag. Belangrijk om daarbij op te merken is dat de hele bevolking gemiddeld wat conservatiever wordt. Het zijn dus niet alleen de sociale media die jongens in de fuik van Andrew Tate trekken. Ook de buffer daartegen – in de vorm van ouders, de school, en de maatschappij – is veranderd. Denk aan de ophef over het voorlichtingsprogramma Lentekriebels, en ouders die kritisch zijn over alle kleuren van de regenboog. Daardoor worden jonge jongens niet gecorrigeerd. Die wisselwerking moeten we niet onderschatten.”

Beide heren stellen ook (en daar sluiten ze aan bij wat de Vlaamse auteur Dominique Willaert zegt in zijn boek ‘En wat nu’ dat het voor veel mensen moeilijk is om, in een wereld waarin democratieën vervangen worden door dictaturen, houvast te vinden. Als ze daarbij het gevoel krijgen dat er naar hen niet geluisterd wordt, zijn ze vatbaarder voor populistische politieke boodschappen. De logaritmes van de internetbonzen stimuleren die evolutie.

Tegelijkertijd voelen we dagelijks niet alleen de ontgoocheling, maar ook het gebrek aan kennis bij de bevolking (inclusief activisten) van de democratische structuren of de mogelijkheden om voor je rechten op te komen. Hoe meerjarenbegrotingen in mekaar zitten (zie elders in dit tijdschrift), hoe je een actie doet, wat er beslist is in jouw gemeente, wat je kan doen als men je (school)bus afschaft? Het gaat ons allemaal voorbij zonder veel commentaar. Op die manier slachtofferen we zelf onze democratische rechten.

Filip De Bodt

Filip De Bodt is actief als vrijwilliger in vzw ’t Uilekot (boekenwerkgroep, barwerking, raad van bestuur,…).

Dit artikel verscheen in de maand mei in ons kwartaaltijdschrift ‘Uilenbulletijn’ die leden thuis ontvangen. Wil je ook lid worden en zo onze werking steunen? Lees meer hier.

, ,

Nieuwe oogst: The Food Hub en De Seizoenschuur

Bij Eco & Fair zijn we altijd op zoek naar manieren om de keten tussen boer en bord nog korter en eerlijker te maken. Daarom stellen we met trots onze nieuwe partner voor: de coöperatie The Food Hub.

Tijdens onze zoektocht naar producten van kleinschalige coöperatieve visserij (makreel en sardines in blik), kwamen wij The Food Hub tegen. Zij zijn meer dan een leverancier van fairtrade en biologische Spaanse en Italiaanse producten: ze zijn een landbouwcoöperatie. De boeren zijn mede-eigenaars van de coöperatie. Dit betekent dat zij zelf hun prijzen bepalen en dat eventuele winst rechtstreeks naar hen terugvloeit. Een transparant systeem dat de kracht teruggeeft aan de kleinschalige landbouw. Door deze samenwerking kan je nu volgende nieuwe producten in ons assortiment vinden: authentieke Italiaanse zuivel zoals verse Mozzarella (gewone en mini), Ricotta, Gorgonzola en Parmezaan, aangevuld met een assortiment kwalitatieve charcuterie. We verkopen deze producten vers. Voor de vervaldatum vriezen we ze in, om voedselverspilling te vermijden. Je kan ze dan nog kopen met een flink kortingspercentage. Voor de voorraadkast zijn er nu linzen en kikkererwten in glas verkrijgbaar. Daarnaast verwelkomen we Siciliaanse citrusvruchten en Canarische bananen, die kleiner en zoeter zijn dan de standaard banaan en geteeld worden door kleine boerencoöperatieven op de eilanden.

De realiteit achter de prijs: Wat is er mis met de tomaten?

Eén van de coöperaties die je bij Eco & Fair vindt, is Tierra y Libertad uit Spanje. Zij berichten deze week over de slechte tomatenoogst van dit jaar, wat de prijzen van allerlei tomatenproducten helaas zal opdrijven. Door overvloedige regenval in januari en februari zijn veel oogsten in de serres verloren gegaan. Rafa van Tierra y Libertad stuurde ons dit bericht: “Sommige tomaten werden rechtstreeks vernield door de regen, maar bij de meeste was er simpelweg te weinig zon en warmte om goed te groeien. Wat wél groeide, werd al snel aangetast door schimmels. Omdat dit probleem ook speelt in Almería en Marokko, is er sprake van een productieverlies tot wel 50% in het westelijke Middellandse Zeegebied.”

Het is een moeilijke periode voor de tomatenboeren in Andalusië. Wanneer de oogst halveert, stijgen de marktprijzen. Bij Eco & Fair kiezen we ervoor om de boeren te blijven steunen, ook als de omstandigheden zwaar zijn. Dit geld niet alleen voor de Zuid-Europese boeren.

Vers van eigen bodem

Eco & Fair biedt het beste van de Oost-Vlaamse boeren aan. Bij ons koop je groenten en fruit rechtstreeks van het veld uit Herzele, Zottegem of Aalst.

Zo vind je tot juni de eerste Oost-Vlaamse asperges in onze winkel! Deze worden met passie geteeld door De Seizoenschuur in Schellebelle. De Seizoenschuur is een lokale boerderij die op een duurzame en ecologische manier werkt binnen een gesloten, natuurlijk systeem. Als klein bedrijf halen ze het maximale uit hun grond door een rijke teeltrotatie toe te passen. Zo blijft de bodem gezond en bieden zij jou de allerbeste, smaakvolle asperges.

Simon Van Parijs

Simon werkt voor vzw Climaxi.

De coöperatieve Eco & Fair is te vinden op Groenlaan 31, 9550 Herzele. Open dinsdag tot en met vrijdag 10u – 18, zaterdag 10u – 17u.

Dit artikel verscheen in de maand mei in ons kwartaaltijdschrift ‘Uilenbulletijn’ die leden thuis ontvangen. Wil je ook lid worden en zo onze werking steunen? Lees meer hier.

,

Forza Ninove en de macht van de babyglimlach

“Dromerij! Al te gek!” Dat heb ik meermaals gehoord wanneer het verkiezingsprogramma van Forza Ninove ter sprake kwam. Een tweede woonzorgcentrum, een nieuw ziekenhuis, taxicheques voor ouderen, een hogere mantelzorgpremie… en het lijstje met ‘zorgvoorstellen’ gaat nog verder. Weten ze bij Forza Ninove niet dat dit volstrekt onbetaalbaar is, klinkt het nogal eens. En dat je, zelfs als je bijvoorbeeld het budget zou vinden voor een tweede woonzorgcentrum, eenvoudigweg geen personeel vindt?

Natuurlijk weet Forza dat. Maar die voorstellen zijn cruciaal voor de opbouw van het imago van de partij. Net zoals de gratis nieuwjaarsmaaltijden voor mensen met een laag inkomen of de gratis zomeruitstappen naar Bellewaerde, waar de partij al jaren gul mee uitpakt. Belangrijk is ook het gebruik van beelden in hun communicatie: lieve baby’s en lachende kinderen, of gezinnen, waar iedereen straalt van geluk en zorgzaamheid. De Amerikaanse psycholoog Jonathan Haidt verrichte hierover al jaren geleden baanbrekend onderzoek. Volgens hem draait het om het oproepen van de waarde ‘care’ – zorg – een van de fundamentele waarden van de mensheid. In dit geval wil Forza Ninove zich profileren als de zorgzame partij, in tegenstelling met andere partijen die vooral bezig zouden zijn met de eigen belangen en ‘de postjes’. Forza Ninove en het Vlaams Belang hadden vroeger dat imago niet, integendeel. Maar gaandeweg hebben ze hun imago kunnen bijsturen, met als gevolg dat heel wat kiezers de partij vandaag zien als sociaal en zorgzaam. Een voorstel voor een tweede woonzorgcentrum past naadloos bij die aanpak. Of neem het project Loket aan Huis, dat Forza Ninove enkele maanden geleden lanceerde. Burgers die zich niet zelfstandig naar het stadhuis kunnen begeven voor een identiteitskaart, krijgen thuis hulp van een personeelslid van de administratie, de laptop in de hand. In de pers bracht Forza Ninove dit groot naar buiten: een toonbeeld van hoe zorgzaam de partij met mensen zegt om te gaan.

Wie het programma van Forza Ninove aandachtig leest, merkt dat er twee belangrijke kanttekeningen te maken zijn.  Het gaat niet om zorg voor de mensen, maar om zorg voor onze mensen. Wie daarbij hoort, heeft geluk; wie er niet bij hoort, valt uit de boot. Maar wie hoort erbij en wie niet? Wat zijn de voorwaarden om erbij te horen? Het antwoord op die vraag blijft vaag en dat is geen toeval. Men wil immers niet verdacht worden van racisme. Maar hun potentiële kiezers begrijpen de boodschap maar al te goed. Dat heet de techniek van het ‘hondenfluitje’: mensen horen het niet, maar honden wel. Extreemrechtse partijen beheersen die techniek perfect. Wanneer ze zeggen: “Het is tijd dat er aandacht is voor onze mensen”, bedoelen ze in feite dat linkse elites de ‘eigen mensen’ zouden hebben verwaarloosd ten voordele van ‘de anderen’ – moslims, vreemdelingen, Afrikanen… Nu, zo luidt de boodschap, is het tijd dat “onze mensen” eindelijk rechtvaardig behandeld worden. Daarmee raken ze een andere kernwaarde waar Jonathan Haidt het over heeft: rechtvaardigheid.

De titel van het verkiezingsprogramma van Forza Ninove voor de gemeenteraadsverkiezingen spreekt boekdelen: “Voor de toekomst van onze kinderen”. Op de cover prijkt een beeld van een moeder met baby. Onderaan staat de slogan “Orde op zaken!”. Daarmee benadrukt de partij haar twee strategische assen: enerzijds orde en veiligheid, anderzijds zorg voor “onze” families.

Grote verdieners

Er is nog een tweede opmerking te maken. Wie het stemgedrag van het Vlaams Belang in het parlement analyseert, ziet dat de partij regelmatig kiest in het voordeel van de grote verdieners en het grote kapitaal, eerder dan in dat van de gewone mensen. De partij valt vakbonden, nochtans dé verdedigers van werknemers, al jaren fel aan. Het Vlaams Belang moet ook niet weten van andere middenveldorganisaties. Dat is niet verwonderlijk, want voor extreemrechts mag er tussen “de leider” en “het volk” niemand staan. Geen vakbonden, geen UNIA of Liga voor de Rechten van de Mens. Alleen zo kan de leider zich rechtstreeks tot de mensen richten, zonder stoorzenders of tegenmachten. Bovendien worden in het ideale scenario journalisten brave jongens en meisjes die de partij en haar leider niet kritisch bevragen. Overdreven? Kijk naar wat er in Hongarije gebeurt, of naar de aanpak van Trump. Ook rechters lopen in de weg van extreemrechts, want zij verdedigen grondrechten en de rechtsstaat, terwijl partij en de leider alles zelf in handen willen houden. Daarom worden pers en justitie systematisch aangevallen en ondermijnd, om hun geloofwaardigheid af te breken.

Democratie gaat over veel meer dan om de zoveel jaar verkiezingen organiseren. Fundamenteel zijn de scheiding der machten met een onafhankelijke rechtspraak, een vrije en kritische pers en een sterk, dynamisch middenveld. Het feit dat extreemrechtse partijen precies daar de hakbijl in zetten, toont duidelijk dat ze niet alleen een extreemrechts beleid nastreven, maar tegelijk ook de fundamenten van de rechtsstaat willen ondermijnen. Wat in eeuwen strijd tegen autoritaire leiders en partijen is opgebouwd, moet volgens hen op de schop. Er staat dus bijzonder veel op het spel. Niet alleen in de VS, Hongarije en Nederland, maar ook in Vlaanderen en hier in Ninove. In zijn boek ‘De herschepping van de democratie’ legt Ico Maly dat haarfijn uit.

Laten we nog even terugkeren naar Jonathan Haidt.  Voor rechts en extreemrechts is loyauteit aan de groep een fundamenteel principe. Dat zie je bijvoorbeeld bij Trump die topfuncties toewijst als beloning voor bewezen diensten, ongeacht de geschiktheid van de betrokkenen. Ook bij Forza Ninove speelt dat mechanisme. Via caritatief werk probeert de partij mensen aan zich te binden. Uitstapjes naar Bellewaerde of gratis nieuwjaarsmaaltijden – wie kan daar iets tegen hebben? Maar dit blijft steken in een 19de -eeuwse, puur caritatieve aanpak, die niet emancipeert. Dit is geen aanpak zoals die van organisaties in het middenveld, waarbij armen het woord nemen en zelf stap voor stap opnieuw architect van hun eigen leven worden. Bij Forza Ninove gebeurt precies het omgekeerde: hun aanpak houdt mensen afhankelijk van de partij, van de ‘patron’. Het is cliëntelisme anno 2025, wat electoraal zeer interessant is, maar structureel niets verandert.

Vandaag heb je als burger bepaalde rechten, ongeacht of je het stadsbestuur of de regering sympathiek vindt of niet. Worden die rechten geschonden, dan kan je naar de rechtbank stappen. Zo kan willekeur van de overheid vermeden worden. In de ideale wereld van extreemrechts werkt dat anders. Daar bouw je geen rechten op omdat je burger bent maar omdat je loyaal bent aan de groep en de leider. Onafhankelijke rechtspraak heeft zich daar niet mee te bemoeien. Trump volgt in de VS precies dat pad. Wat aanhangers van dat model wel eens vergeten, is het feit dat je vandaag in de gratie van de chef kan zijn, maar die morgen om eender welke reden kan verliezen. Bovendien moet je, zoals we opnieuw in de VS zien, de leider eren en trouw blijven. Is dat werkelijk het model dat we willen?

De volgende jaren zal het in Ninove en op tal van plaatsen in Europa draaien om fundamentele keuzes over wat voor samenleving we willen en hoe we de strijd tegen armoede zien. Kiezen we voor een rechtsstaat, gebaseerd op grondwettelijke rechten?  Of schuiven we op naar een Trumpiaans model, waarin trouw aan de clan en de leider voorwaarden zijn om bijvoorbeeld een toelage van het OCMW te krijgen, een sociale woning of een bouwvergunning? In het eerste model zijn alle burgers gelijk voor de wet en kunnen ze bij de rechtbank terecht om willekeur van de overheid te vermijden. In het tweede model lijkt het voor sommigen misschien een warme, gezellige samenleving, maar blijft het risico op willekeur permanent aanwezig. Bovendien horen bepaalde mensen en groepen er eenvoudigweg niet bij, denk aan armen die nog geen twintig jaar in de stad wonen en daardoor geen recht hebben op een sociale woning. Die evolutie van het ene naar het andere model gebeurt stap voor stap, soms kordaat, maar vaak ook subtiel, verpakt in mediabeleid en geïllustreerd met de glimlach van een schattige baby op een foto.

Luc Barbé

Luc Barbé was parlementair voor Agalev en is vrijwilliger bij Denderhoop. Hij woont in Ninove en volgt er de situatie op de voet.

Dit artikel verscheen begin oktober 2025 in ons tijdschrift Uilenbulletijn. Je kan jou lid maken van onze vzw (kalenderjaar 2025), we sturen jou dan het vorige, huidige en later ook volgende nummer per post op. Tarieven: €10 sociaal (student, werkloos, pensioen,…), €25 standaard of €50 familie- of steunlidmaatschap. Overschrijven op het rekeningnummer van ’t Uilekot vzw: BE63 8919 1400 1708 met als mededeling ‘Lidgeld 2025’.

,

Arizona breekt met sociaal pact

Jef Maes was voor het ABVV dertig jaar hoofdonderhandelaar rond de sociale zekerheid. Hij publiceerde er twee boeken rond en discuteerde met menige vertegenwoordigers van regeringen en werkgevers. “In geen tachtig jaar hebben we meegemaakt wat we vandaag meemaken”, zegt Jef. Sinds het Sociaal Pact dat na de tweede wereldoorlog geïnstalleerd werd om de economie te doen herleven, hebben we nog nooit zo een inleveringsoperatie meegemaakt. De sokkel onder de Sociale Zekerheid, die ons alleen een ziekteverzekering, werkloosheidsuitkeringen en een deftig pensioen bezorgden, wordt gewoon afgebroken.

Filip De Bodt: Die sociale zekerheid is al een tijdje gesplitst. Is daar een goede reden voor?

Jef Maes: Niet echt. In 2019 sloten Magnette en De Wever een akkoord waarbij de sociale zekerheid inhoudelijk in twee gesplitst werd: de beslissingen rond de schuld ervan en de pensioenen bleven federaal. Die rond gezondheidszorg en werkloosheid gingen gedeeltelijk naar de regio’s. Groenen en liberalen waren daar toen niet mee akkoord, tot grote woede van Conner Rousseau. Daar was evenwel geen enkele reden voor: wij hebben geen belang bij een armer Wallonië. Die regio was trouwens de rijkste in dit land tussen 1830 en 1960. Toen waren wij de armoezaaiers. Zo een splitsing kan je trouwens tot in den treure doordrijven: moeten we nu de kust gaan afsplitsen omdat daar het grootst aantal gepensioneerden wonen? Neen, de sociale zekerheid heeft een zo breed mogelijke basis nodig. In de toekomst zal trouwens blijken dat de vergrijzing groter is in Vlaanderen dan in Wallonië.

FDB: Het geld is op, zegt men.

JM: De overheidsfinanciën worden geplunderd, maar niet door de mensen die een uitkering krijgen. In twintig jaar tijd zijn we van 1,2 miljard naar 16 miljard bedrijfssubsidies gegaan: doelgroepsubsidies, taxshiften, nacht- en ploegenwerksubsidies… Arizona doet daar voor 1,5 miljard nog een schepje bovenop: optrekken van de maaltijdcheques, herinvoering van het loonplafond en extra kortingen op de patronale bijdragen… Men moet dan niet komen janken. De vorige regering liet de uitgaven voor pensioenen, ziekteverzekering en werkloosheidsuitkeringen nog licht stijgen, o.m. door de uitkeringen mee te indexeren. Dat was geen verspilling, maar terechte bestrijding van armoede. De uitkeringen voor gezinshoofden en samenwonenden liggen sowieso al onder de armoedegrens. Vooral werkloze samenwonenden worden getroffen: zij krijgen maar 770 €, of meer dan 300 € minder dan de armoedegrens. En wie aan een minimumloon gaat werken krijgt maar 2070 € of ongeveer dertig € meer dan die grens. Het minimumpensioen van een gezinshoofd ligt er ook al onder. Maar de vorige Vivaldi-regering deed wel een inspanning en bracht de armoede terug van 16,4 % in 2018 tot 12,3 % in 2023. Daar werd ze in de stembus evenwel niet voor gehonoreerd.

FDB: En toch horen we ook een groot deel van de publieke opinie zeggen dat onze sociale zekerheid (onder meer door onze pensioenen) onbetaalbaar is.

JM: Dat wordt een mantra dat in elk krantenartikel en TV-spot herhaald wordt. Ik heb daarnet al gezegd dat het gat in de begroting elders anders geslagen wordt, namelijk bij de bedrijfssubsidies. Volgens de OESO geeft België 20,1 % van zijn Bruto Product uit aan sociale zekerheid. Duitsland doet het met ietsje minder. In Italië (21,1 %), Oostenrijk (21,4 %) en Frankrijk (23,4 %) is het meer. Dat heeft zo zijn voordelen: in België gaat ongeveer 28 % van het inkomen van de mensen naar sociale uitgaven (ziekte- en andere kosten), berekende dezelfde OESO. In de VS is dat 30 %. Dat voel je direct in je portemonnee.

FDB: We leven toch langer, dus moeten we langer werken, zeggen veel politici.

JM: Het is niet omdat we langer leven, dat we gezond leven. De levensverwachting in België is gemiddeld 80,2 jaar voor mannen en 84,3 jaar voor vrouwen. Daarnaast is er ook de gezonde levensverwachting die veel meer zegt: tot wanneer kan je gezond en wel functioneren: voor hoogopgeleide mannen is dat 72 jaar en voor vrouwen 75 jaar. Wie laag opgeleid is, moet het met veel minder stellen: 61,5 jaar voor vrouwen en 62 jaar voor mannen. Hoeveel mensen kennen we niet die nog voor of net tijdens hun pensioen ziek worden? Kanker of een andere ongeneeslijke ziekte krijgen? Wiens lichaam fysiek volledig uitgeput is? Moeten die dan allemaal nog langer werken? Daarbovenop worden kort geschoolden nog eens gediscrimineerd: wie op zijn 16 beginnen werken is mag na 44 jaar op pensioen, als je zestig wordt. Wie later begint moet op zijn 63ste maar 42 jaar gewerkt hebben. Het brugpensioen was daar eigenlijk een compensatie voor: op die manier kon wie in de fabriek werkte, nog een stukje van die discriminatie recupereren. Vooral metaalarbeiders maakten er statistisch het meest gebruik van, net als mensen uit andere zware sectoren. Ook dat gaat er nu aan.

FDB: Moeten we dan alles maar laten zoals het is?

JM: Neen, want er zijn inderdaad onrechtvaardigheden recht te zetten. Journalisten, parlementairen, gezagsberoepen en anderen hebben nog altijd het meest voordelen, terwijl vuilnisophalers niet eens kunnen genieten van enig voordeel als ‘zwaar beroep’. Stewardessen vliegen eruit, professoren niet. Alle ambtenaren verliezen hun voordelen. Vrouwen zijn nu ook de grootste slachtoffers: het overlevingspensioen valt weg onder je 67ste. Fijn, je zal maar je partner verliezen om dan van de overheid nog een extra stamp te krijgen. Hetzelfde met het echtscheidingspensioen, waarbij vrouwen (die sowieso minder pensioen krijgen) ook nog een stukje konden inhalen. Werknemers zullen hun inkomsten uit pensioenen de volgende jaren zien dalen en zelfstandigen zien ze stijgen, ook al dragen die werknemers dan meer bij!

FDB: En wat met die andere pijler van de sociale zekerheid, de gezondheidszorg?

JM: Op dat vlak scoort België slechter dan het Europees gemiddelde. Dat heeft weinig te maken met de patiënten hoor, maar eerder met lonen van specialisten, dure medicijnen, een geprivatiseerde arbeidsongevallensector enzovoorts.

Filip De Bodt

Op 22 september 2025 komt Jef Maes op uitnodiging van Hart Boven Hard en in kader van Goed Geboekt spreken in Geraardsbergen.

Nationale manifestatie tegen racisme

Racisme heeft vele gedaanten. En hoewel we niet allemaal op dezelfde manier door racisme geraakt worden, is een verdeelde samenleving voor niemand goed. De normalisering van racisme, geweld en extreemrechts gedachtegoed is in volle opmars: alles kan gezegd worden (‘vrije meningsuiting’), extreemrechtse leiders winnen verkiezingen over heel de wereld, en beleidsplannen staan overal in de steigers die mensen nog verder zullen verdelen en in de ongelijkheid zullen duwen, ook bij ons.

Racistische uitlatingen hoor je niet enkel op straat, op school, of je werk. Ook op sociale media viert racisme hoogtij. Haatspraak in de vorm van zogenaamde ‘grapjes’, tot racistische memes en uiteindelijk onverbloemde bedreigingen. Ook micro-agressies hebben impact en leiden tot lagere onderwijsprestaties, een negatief zelfbeeld, isolement, minder vertrouwen in de samenleving, risico’s voor psychische en fysieke gezondheid. Onze scholen zijn dikwijls niet aangepast aan de diverse samenleving waarin ze een belangrijke rol hebben. 70% van de vroege schoolverlaters heeft een migratieachtergrond. Onderzoek wijst al jaren uit dat ons onderwijs de etnische kloof eerder in stand houdt dan bestrijdt. Dit is onrechtvaardig, en heeft ernstige gevolgen voor de samenleving.  Leerlingen met een migratieachtergrond en vaak uit arbeidersmilieus krijgen niet de kansen en ondersteuning die andere leerlingen doorgaans wel krijgen, met lagere resultaten tot gevolg. Hoeveel generaties jongeren moeten zo nog opgroeien? 

De discriminatie in het onderwijs, maar ook op de woon- en arbeidsmarkt worden keer op keer bevestigd door wetenschappelijk onderzoek en praktijktesten. Wanneer volgt het beleid met actie? 

Ook het probleem van etnisch profileren lijkt niet te stoppen. De bewering van politiediensten dat ze iedereen op gelijke voet behandelen, wordt allesbehalve zo ervaren door mensen die geviseerd worden door discriminerende politiecontroles. Hoeveel slachtoffers moeten er nog vallen? 

In het midden van vorige eeuw was er een grote golf van landen die zich vrij vochten van hun koloniale overheersers. Dit leidde er echter niet toe dat het verhaal van het superieure westen tot het verleden behoorde. Hoe lang zal het neo-koloniale geweld tegen het globale zuiden, de minderwaardige behandeling van de mensen en de de plundering van hun grondstoffen nog duren? 

Onze staatssecretaris voor Asiel en Migratie is al duizenden keren veroordeeld door onafhankelijke rechters wegens inbreuken op wetten die refereren aan de universele mensenrechten. Conventies die de Belgische Staat wettelijk verplichten te voorzien in opvang van asielzoekers worden met de voeten getreden. Zowel op Europees vlak (Migratiepact) als in België staan er plannen in de steigers voor nog minder rechten voor nieuwe migranten. Het Vlaamse regeerakkoord voorziet al in het voorwaardelijk maken van rechten van nieuwkomers. De federale regering plant een ongezien kil en onrechtvaardig migratie- en asielbeleid, van het verder afbouwen van opvangplaatsen voor mensen op de vlucht tot en met het ontnemen van het recht op sociale zekerheid aan wie geen 5 jaar legaal verblijf kan voorleggen. 

Dit alles wordt nog aangejaagd door extreemrechts gedachtegoed dat hoe langer hoe meer omgezet wordt in beleid. De praktijk van A- en B- burgers krijgt een wettelijk kader  en zo evolueren we naar een apartheidsregime: rechten zijn er niet voor iedereen in dezelfde mate. Bovendien wordt het migratiebeleid van de EU steeds hardvochtiger. Men probeert mensen kost wat kost buiten ‘fort Europa’ te houden. Het racisme in Europa wordt gedragen door haar instellingen. En dit allemaal terwijl mensen hier wonen, werken, en mee onze samenleving doen draaien. 

Zoals de geschiedenis ons leert gaat dit gepaard met een algemene groeiende ongelijkheid en met afname van basisrechten voor iedereen.

Het kan nochtans anders. In 2001 heeft België zich er in Durban toe verbonden een nationaal actieplan tegen racisme te ontwikkelen. Ook de parlementaire ‘Bijzondere commissie koloniaal verleden’, opgericht omwille van de wereldwijde druk door ‘Black Lives Matter’ voorziet in haar rapport van 2023 allerlei maatregelen die het racisme aanpakken. Het is de rol van de overheid om gelijke rechten te garanderen en ook actief af te dwingen, met de nodige sancties. En ook om het geleden onrecht uit het verleden in woord en daad te herstellen.  

Het is echter duidelijk dat we geen vooruitgang hoeven te verwachten zonder een antiracistische beweging die de druk opvoert. Het is aan ons, burgers, middenveld, vakbonden en andere bewegingen, om samen te werken en deze gezamenlijke strijd te winnen. Wij willen echte verandering afdwingen. Samen willen we racisme en discriminatie aanpakken op de werkvloer, in scholen en in de wijken. We willen dat antiracistische educatie een vaste plaats krijgt in onderwijs en werk. En we willen dat mensen op de vlucht bij ons hun recht op opvang en op sociale zekerheid gegarandeerd zien.

Daarom voeren we in het weekend van 21 maart 2025 (Internationale dag tegen racisme) actie in heel het land en komen we op zondag 23 maart 2024 samen in Brussel.

Doe mee met een lokale Platform 21/03-groep in jouw buurt. Steun het evenement ook financieel: IBAN BE88 9733 6097 6541 van Platform 21/03. Meer info via www.platform2103.be

,

Project Babbelonië geschrapt in Ninove

Het was een vrij onzekere en onhandige Guy D’Haeseleer, die op maandag 16 december de eerste echte gemeenteraad van Ninove voorzat. De man vergiste zich regelmatig bij zijn agendapunten, maakte een potje van de vermenging van zijn burgemeesterschap met het voorzitterschap van de gemeenteraad en voelde zich geroepen om zijn eigen Forza Ninove bij elk punt het gewenste stemgedrag mee te geven. Het agendapunt van de avond: het afschaffen van de subsidie voor de door Avansa georganiseerde informele taallessen ‘Babbelonië’. Een honderdtal mensen uitten voor de gemeenteraad buiten hun ongenoegen.

Die lessen trokken vorig jaar 142 deelnemers aan die de kennis van het Nederlands oefenen in gewone gesprekken, met als onderwerp het leven van elke dag in de stad Ninove. De oppositie protesteerde bij monde van Stijn Vermassen, Veerle Cosyns en Jordy De Dobbeleer (Vooruit–GROEN) sterk tegen deze beslissing en vermoedt dat Forza Ninove niet gewoon tegen deze taallessen is, maar eigenlijk “gewoon niet wil dat er communicatie en verbinding is in Ninove, om zo zijn extreem-rechtse haatcampagnes te kunnen verder zetten en de bevolking tegen mekaar te kunnen opzetten.” Ex-burgemeester Tania De Jonghe (Positief Ninove: Open VLD en co) nam het de meerderheid vooral kwalijk “dat er geen alternatief voorzien was en dat ze zich niet eens de moeite getroost had om zich echt te gaan vergewissen van de resultaten van de cursussen.”

Forza schepen Ilse Malfroot weigerde de vragen van Cosyns te beantwoorden, omdat ze niet op voorhand op papier stonden en maakte zich er vanaf met een opsomming van andere mogelijkheden om Nederlands te leren: “TV kijken, naar de slager gaan, wandelen, samen sporten.” Er komt op termijn een alternatief voor Babbelonië, maar dat zal niet met Avansa zijn, liet ze nog weten.

De oppositie raakte blijkbaar niet tot een gezamenlijk voorbereide motie en legde er dan maar twee verschillende neer die bepaalden dat de subsidie van de stad moet behouden blijven. Beiden werden met 18 stemmen tegen 17 weg gestemd. Of Forza die krappe meerderheid zes jaar lang zal behouden was gedeeltelijk het gespreksonderwerp achteraf.

Al bij al verliep het debat vrij saai. Er zal meer vuurwerk vanuit de basis en de oppositie nodig zijn in Ninove om de rechtse radicale uitsluitingspolitiek en het normaliseren van Forza Ninove tegen te gaan. Onderhuids voel je ook de eerste tekenen van de weg die Forza wil volgen naar een autoritaire samenleving: uren van gemeenteraadscommissies worden ingeperkt, vragen worden maar gedeeltelijk beantwoord, de eigen raadsleden krijgen strikte stemadviezen,… Iedereen ruikt van op afstand waar men met Ninove naartoe wil, maar voorlopig leidt dat niet tot algemene verontwaardiging in de stad en erbuiten.

Denderhoop roept de progressieven op tot samenwerking en wil daar graag de draaimolen van zijn. De normalisering van Forza en aanverwanten moet gestopt worden. En neen, het was ook geen gelukkige of breed lachende Guy D’Haeseleer die we met zijn aanhang na de gemeenteraad in Café Versato zagen aankomen.

Meer info via Denderhoop.

, , ,

Boekrecensie ‘Niet alles, maar veel begint bij luisteren’

Dominique Willaert borstelt de Denderstreek in een boek. Hij sprak met meer dan honderd mensen over hun verzuchtingen, wensen en leven. Hij ging aan tafel zitten met migranten, ‘zwetten’, asielzoekers, gekleurde Nederlandstaligen en wit-roze autochtonen die voor het Vlaams Belang stemmen. Hij zocht wat ze gemeen hebben en waar ze zich aan ergeren. En ook: waarom ze zich ergeren aan elkaar.

Dominique sprak met mensen uit Aalst, Denderleeuw, Geraardsbergen, Ninove en Herzele. Toen ik hem zelf de eerste keer op bezoek kreeg, uitte ik mijn twijfel: “Er is door buitenstaanders al zoveel negatiefs geschreven over deze streek. Voor de mensen die hier wonen is dat irritant. Telkens strijken journalisten, filmmakers en anderen hier neer om te beschrijven waarom het Vlaams Belang in de regio zoveel stemmen haalt. Na hun publicatie en de positieve kijk- of leescijfers verdwijnen ze opnieuw. Wij blijven met de shit achter.”

Anderzijds had ik wel wat vertrouwen in de aanpak van Dominique, de vroegere man achter Victoria Deluxe, die ooit mijn eigen eerste filmproject voor ’t Uilekot hielp tot stand komen.

Dat vertrouwen bleek niet misplaatst. Het boek werd een gevoelige en mooie beschrijving van mensenlevens in de streek. Van mensen die allemaal dezelfde zorgen of doelen hebben: een treffelijk huis vinden, zorgen dat je kinderen (als je er hebt) het goed hebben, wat te eten en te drinken vinden. En toch vinden sommige groepen mekaar niet, daartoe aangepord door het Vlaams Belang, dat teert op alle ongenoegen.

Dat ongenoegen zit diep. Het heeft te maken met snelle veranderingen, migratie zonder begeleiding en de voortdurende afbouw van diensten in deze streek. Toen ik nog in Geraardsbergen woonde waren er goede busverbindingen, een lokaal kantoor van de waterafdeling en elektriciteitsmaatschappij, een Volkshuis,… Allen zijn ze verdwenen of vervangen door online-dienstverlening. Op de koop toe worden cafés vervangen door een brasserie en verdwijnen veel lokale bakkers, beenhouwers enz. Het zorgt voor een verlieservaring die voor velen versterkt wordt door de snel verkleurende maatschappij om zich heen en door pijnlijke armoedecijfers: Volgens de kansarmoede-index van Kind en Gezin was in 2021 20,49% van de inwoners van Geraardsbergen kansarm. In het centrum loopt de kinderarmoede-index op tot maar liefst 39,8%. Daarmee doet de Oudenbergstad het opmerkelijk slechter dan Aalst, Denderleeuw, Ninove en zelfs Ronse.

Het boek ontroert en boeit en beschrijft elke mens met respect.

Dendertop

De auteur werkte ondertussen een tournee af in de streek, waarop telkens tientallen mensen komen luisteren naar de verhalen van hemzelf en de mensen die in het boek voorkomen. Op zaterdag 25 november organiseert een groep medestanders een Dendertop in vzw De Plomblom te Ninove. Het is de bedoeling om daar een soort van solidair charter voor te stellen, een verzameling van sociale en solidaire eisen en verzuchtingen die nadien aan het politieke niveau voorgelegd worden. Dat idee steunen we van harte. Zelf zou ik er voor pleiten om dat idee te vervolledigen met onze omgeving, het leefmilieu. Dominique heeft dan wel niemand het woord klimaat in de mond horen nemen, maar de overstromingen die de streek regelmatig teisteren, zijn er wel een direct gevolg van.

Levende krachten

Verder kan ik alleen maar hopen dat het project ankerpunten vindt in de streek. Het mag niet opnieuw gebeuren dat mensen die deze streek portretteren na dat werk met de noorderzon verdwijnen zonder het project door te geven aan de levende krachten in deze streek. De herinnering aan het SAAMO-débacle in Denderleeuw ligt daarvoor nog te vers in het geheugen. Het ‘progressieve’ gemeentebestuur zette deze werking aan de deur. Er volgden een actie en onderhandelingen waarbij actiegroepen en vakbonden uit de streek nauwelijks betrokken werden. ’t Uilekot en Climaxi lanceerden nog een oproep die door een vijftigtal organisaties en individuen getekend werd… maar initiatieven tot samenwerking werden niet beantwoord en SAAMO koos voor de juridische weg en verloor die.

Ook daar mogen linkse mensen wat uit leren: hou rekening met de streek en beslis minder van bovenaf! Integreer je, white man!

Filip De Bodt

Het boek van Dominique is voor €25 te koop in de Eco & Fair winkel, Groenlaan 39 te Herzele. Je kan het ook bestellen via info@ecofair.be

, ,

Denderleeuw: sociaal-werkers zijn geen onderaannemers

De discussie rond de subsidiëring van het sociaal werk in Denderleeuw raakt de fundamenten van onze democratie. Het CD&V-Vooruit-GROEN gemeentebestuur wil er de subsidies van de vzw SAAMO afschaffen. Het is de derde keer dat men zoiets probeert in de Denderstreek. Nu gaat het evenwel om progressieve partijen die moeilijk overweg kunnen met de onafhankelijkheid van het sociaal werk. 

In 2013 werd in Herzele een eerste poging gedaan om subsidies voor verenigingen aan te pakken. De nieuwe N-VA-Open-VLD coalitie sprak over een ‘tabula rasa’ in het subsidiebeleid: De toenmalige N-VA-schepen Neirynck zei “We moeten bezuinigen en gaan de subsidies herdenken. Maar het kan goed zijn dat sommigen meer krijgen.” Onder impuls van vzw ’t Uilekot kwam het verenigingsleven in actie. Het gemeentebestuur kreeg een paar honderd postkaarten in de bus en tientallen verenigingen (van vissersclub over Natuurpunt, vrouwenorganisaties en vzw ’t Uilekot) woonden de gemeenteraad bij. Van buitenaf kwam er massale steun van socio-culturele werkers en professoren. De coalitie trok de maatregel terug en het subsidiesysteem bleef tot op vandaag onveranderd, ondanks de herhaalde pogingen van de lokale N-VA om verenigingen als ‘subsidieslurpers’ af te schilderen. Ietwat verwonderlijk dat een politieke partij, die zelf massaal overheidssubsidies opstrijkt zich daartoe leent. Vzw ’t Uilekot verloor ook nationaal zijn subsidies en draait nu zelfstandig op giften, lidgelden en de eigen barwerking. 

Aalst

In 2019 was het aan de stad Aalst om verenigingen aan te pakken. Onder leiding van N-VA-OCMW-voorzitter Sarah Smeyers zegde het OCMW (N-VA/Open-VLD en CD&V) het contract op met vier verenigingen: Schulden op School, vzw Parol, Steunpunt Welzijn en ’t Nest. In sommige van die organisaties waren mensen actief die behoorden tot andere politieke strekkingen of redelijk kritisch stonden tegenover het stadsbestuur. Schepen van Sociale Zaken Sarah Smeyers (N-VA) liet in het Nieuwsblad optekenen dat er projecten gezocht worden “die ons beleid echt ondersteunen”. 

Ondanks een woelige gemeenteraad kwam de stad niet op haar beslissing terug. Dat het socio-cultureel werk niet volledig solidair was deed er geen deugd aan: sommige organisaties namen met plezier de extra-centen die ze daardoor kregen in ontvangst. Parol, een buurtwerk op de kwetsbare Aalsterse rechteroever sloot de deuren. Anderen krompen hun werking in of vonden nieuwe sponsors.

Denderleeuw

Een paar weken geleden luidde de noodklok in Denderleeuw: de stad (CD&V, Vooruit en GROEN-meerderheid) zegde het contract met vzw SAAMO op. Er werd, net als op de andere plaatsen, respect betoond voor de jarenlange werking met o.m. Buurthuis Palaver. Maar, de laatste jaren liep het mis, zegt Vooruit-burgemeester Jo Fonck op TV-Oost: “We zaten niet altijd op dezelfde golflengte met SAAMO”. Tegelijkertijd zegt men nog tot een oplossing te willen komen. GROEN nam alvast een wending en CD&V minister Dalle (o.m. armoedesbestrijding) vroeg de gemeente de beslissing te herzien. Dat zorgde dan opnieuw voor irritatie bij de lokale politici, die vinden dat de minister dan ook maar zijn portefeuille moet opendoen. 

Denderfonds

De Vlaamse regering maakte na een zoveelste zwarte zondag in 2019 4 miljoen € extra vrij voor Denderleeuw, Geraardsbergen, Ninove en Zottegem. Daarmee moesten die steden de strijd aanbinden met armoede en inzetten op de integratie van nieuwkomers. Dat N-VA-minister Diependaele ook het eerder welvarend Zottegem aan boord hees, wekte bij velen verwondering op. Denderleeuw recupereerde met dit geld een deel van de lonen van de opbouwwerkers en de inrichting van buurthuis De Palaver en besteedde het geld deels goed, maar hoeft dan ook niet zo hoog van de toren te blazen rond de werking van SAAMO. Anderen voelden zich vrijer in de besteding van de zwarte-zondag-centen: Geraardsbergen betaalde er zijn ambtenaren voor stadsontwikkeling mee en Ninove gebruikte de centen deels voor camera’s en de kosten van de politiezone.  Zottegem trok geld uit voor parkings in het centrum van de stad, kwestie van een sterk ‘sociaal beleid’ voor de automobilist op te zetten.

Extreem-rechts

Dat heel wat politici in de streek de wind van extreem-rechts in de nek voelen is een feit: daags na de beslissing rond SAAMO kraaide de lokale VB-er Kristof Slagmulder victorie in een ondertussen verdwenen facebookbericht. In Ninove en Denderleeuw haalt het VB respectievelijk 40 en 26% van de stemmen tijdens de laatste gemeenteraadsverkiezingen. Dat het niet makkelijk besturen is in relatief kleine steden en gemeenten die zonder veel hulp een grootstedelijke problematiek moeten oplossen is evenzeer een feit. Dat politici hierdoor opgejaagd worden, hun centen naar goeddunken gebruiken voor projecten die sociaal weinig aan de dijk brengen en dan maar uithalen naar verenigingen, is niet meer zo logisch: 10,1% van de kinderen groeit op in armoede te Aalst, 9,2% in Denderleeuw, in Geraardsbergen 21,2% en in Ninove 13,4%. Daar zit het probleem en dat probleem kan je alleen oplossen door specialisten in het opbouwwerk, die desnoods ook maar af en toe eens tegen de schenen moeten schoppen. Dat geeft de zuurstof in een maatschappij. Ik heb zelf meermaals gezien hoe inert gemeentebesturen zijn en ben er van overtuigd dat ze zeker niet zelf van opbouwwerker moeten gaan spelen.

Trend

Uiteraard past het ‘temmen’ van verenigingen en kritische stemmen binnen het actueel antidemocratisch pleidooi van sommigen. Voor je mening uitkomen is niet meer populair. Mensen die hun arbeidsrechten verdedigen bij Delhaizekrijgen deurwaarders met boetes aan huis. Méér en méér bouwpromotoren of industriëlen kiezen voor de rechtstreekse juridische aanval op kritische stemmen. Op een week tijd kreeg vzw Climaxi een minister over zich rond het PFAS-schandaal en het VOKA rond de N60 in Ronse: “Dat de Vlaamse overheid hierbij haar eigen bezwaarschriften financiert is hemeltergend. Climaxi bijvoorbeeld ontving in 2022 144.678 euro aan subsidies van de Vlaamse Overheid. Om de plannen van diezelfde overheid vervolgens te dwarsbomen…” Men zou soms maar al te graag critici het zwijgen opleggen.

Daarom is de beslissing die Denderleeuw de komende dagen neemt zo belangrijk: dit gaat niet over couscous of frieten, maar over het recht om je werking inhoudelijk onafhankelijk uit te voeren, om de essentie van het socio-cultureel werk. Dat dwingt ons als collega’s en sympathisanten om met hand en tand te vechten voor iedereen die op dat vlak in de penarie komt te zitten. Dat dwingt het gemeentebestuur van Denderleeuw om ook die kant van het verhaal in overweging te nemen. Kritiek is positief en zou de overheid moeten aanzetten tot nadenken. “Ook de afbreker bouwt op” schreef Louis Paul Boon.

Filip De Bodt

26 streekgenoten en sympathisanten namen in elk geval al het initiatief voor volgende oproep:

Wij, ondergetekenden, vernamen dat het Gemeentebestuur van Denderleeuw zijn samenwerking met SAAMO zou stopzetten. Aan de basis daarvan liggen, zegt men, een aantal verschillen in benaderingen en communicatie.

Als bewoners van of mensen die werkzaam zijn in de Denderstreek willen we benadrukken dat SAAMO goed werk doet.  Wij vinden dat het socio-cultureel werk een onafhankelijke positie moet innemen tegenover de overheid. Socio-cultureel werkers zijn geen onderaannemers van het beleid.

Wij horen dat het Gemeentebestuur de sociale taken van deze organisatie wil overnemen, maar denken dat armoedebestrijding en integratie specialistenwerk is. We beschouwen dit als een verdere afbraak van de sociale dienstverlening in onze streek.

Wij willen het Gemeentebestuur dan ook vragen om deze beslissing te herzien.

Dominique Willaert (Gent, auteur, werkend aan een boek over de Denderstreek)

Filip De Bodt (Herzele, vzw Climaxi)

Sarah Hutse (Herzele, vzw ’t Uilekot)

Johan Dumortier (Denderleeuw, vakbondssecretaris BBTK-ABVV)

Vanessa Finjaer (Denderleeuw, ABVV-afgevaardigde)

Denoix Kerger (Gent, docent socio-cultureel werk Artevelde Hogeschool)

Bart De Durpel (Herzele, LEEF!)

Marnix Schollaert (Herzele, GROEN)

Paul Haustraete (Gemeenteraadslid LEEF!&GROEN-Herzele)

Marnix Schollaert (GROEN-Herzele)

Hilde Fonck (Herzele, gepensioneerd leerkracht KA Denderleeuw)

Geert Van Waeyenberghe (Zottegem, Lid Bijzonder Comité Sociale Dienst voor Vooruit!)

Lieven De Pril (vrijwilliger en auteur over armoedebestrijding, actief in Welzijnsschakel Lede en Erpe-Mere)

Ben Deckers (Herzele)

Michelle Van Impe (Ex-opbouwwerker bij Saamo in Denderleeuw en bewegingsmedewerker vzw Climaxi)

Ludo Segers (Puurs)

Pascal De Decker (Fac. Architectuur KU Leuven)

Ico Maly (auteur)

Katrien Van Poeck ((Prof. Politieke Wetenschappen Ugent)

Katrien Neyt (ABVV-Oost-Vlaanderen)

Prof. Dr. Eric Corijn (Vrije Universiteit Brussel, Cosmopolis, Centre for Urban Research)

Alexander Van Ransbeeck (Voorzitter PVDA Aalst)

Catalina Antoneanu (Denderleeuw)

Michel Markey (Haaltert)

Hugo Matthieu (Aalst, voormalig BBTK-delegué)

Sarah De Bruecker (medewerker bbtk en actief in groen Aalst)

Zich aansluiten kan via een mail naar info@climaxi.be

Lectrr
,

Het vergif van de omvolking

Omvolking was voor Hitler de nazi-term die hij koos voor de door hemzelf gewenste germanisering van Oost-Europa. Het ‘Herrenvolk’ had Lebensraum (plaats) nodig en de ‘omvolking’ van het Oosten, met Duitsers in plaats van Polen, was de oplossing.

Vandaag wordt het woord omvolking ook gebruikt door extreem rechts. Volgens hen voeren de Europese politieke leiders bewust een politiek om het ‘originele Europese volk’ te vervangen door mensen uit Islamitische landen. Ze vertellen er ook in één adem bij dat Europa hierdoor onder druk van ‘vreemde mensen’, Islamitisch zou worden. Die haatdragende omvolkingstheorie wordt vandaag volop door het Vlaams Belang verkondigd. Ook in ons mooie Herzele. Het VB kan je bijna vergelijken met bepaalde groepen langs de fundamentalistische kant van de Islam en andere godsdiensten in hun jonge vorm: vrouwen aan de haard, geïsoleerd leven, tegen abortus, godsdiensten van mekaar scheiden.

Voor alle duidelijkheid: we bestrijden alle conservatieve en reactionaire ideeën zonder onderscheid, welke religieuze, filosofische of politieke basis die ook mogen hebben.

Volgens ons heeft onze gemeente andere problemen: mensen die niet meer rondkomen of hun energie niet kunnen betalen. Herzele dat stilaan zijn plattelandskarakter dreigt te verliezen door een overvloed aan appartementen of het idee om uit te groeien tot een gemeente met 20.000 inwoners. De vervuiling met PFAS aan de brandweerkazerne, die een pak duiten gaat kosten als men tot sanering wil overgaan. De afbouw van openbaar vervoer en het verdwijnen van de kleinhandel. Dit zijn voor ons de prioriteiten waarrond wij alle Herzelenaren uitnodigen om samen te werken.

Trouwens, met die omvolking valt het dik mee in Herzele: In 2000 hadden wij 1,45 % mensen ‘van vreemde origine’ zoals dat heet. In 2021 was dat 9,5 %. Dat is toch veel, horen we een paar mensen denken. Opgelet, als men zegt ‘van vreemde origine’, dan gaat dat bijvoorbeeld ook over Belgen van wie minstens een van de ouders bij de geboorte niet de Belgische nationaliteit had. In Herzele zijn mensen met buitenlandse roots vooral (in dalende lijn) Roemeen, Pool, Nederlander, Congolees of Spanjaard. Mensen die deels werken in essentiële jobs zoals de zorg, de bouw en de logistiek. Als iedereen die een ander kleur heeft morgen moet terugkeren… wie gaat er dan allemaal die jobs doen?

Conclusie: je moet al een zeer scherpe bril opzetten om mensen die Islam als godsdienst hebben te vinden in landelijke gemeenten als Herzele. Waarom daar dan vuurtje rond stoken? Wij focussen liever op echte problemen en solidariteit.

Geniet van de zomer. Allen samen!

vzw ‘t Uilekot
vzw Climaxi
ABVV Oost-Vlaanderen
Curieus Herzele