Peter Vermeersch: Ex

Al jaren was ik op zoek naar ‘Ex’ van Peter Vermeersch. Toen ik de politiciloog verbonden aan de KUL terug tegenkwam in een boeiende aflevering van Zwijgen is geen optie over Belarus besloot ik opnieuw in de Krook in Gent het boek te zoeken. En zie, het lag zomaar op de afdeling romans in de rekken.

Ik lees en kan niet stoppen. Het boek is bedwelmend, avontuurlijk, beschouwend, de verschillende hoofdstukken reizen langs de verschillende deelrepublieken van het voormalige Joegoslavië. Er zijn sterke parallellen met Johan de Boose’s recente en lijvige meesterwerk over dezelfde regio.

Hoe meer je leest en weet hoe meer je beseft dat je eigenlijk niets weet, dat je nog geen honderdste van de Balkan hebt gezien en gesnapt. Dat gevoel overvalt me heel sterk als ik Ex lees.

Servië

Neem nu het hoofdstuk ‘Vaders’, een Servische omzwerving luidt de mooie ondertitel. Peter Vermeersch reist door Oost-Servië, het plakt aan de Donau, toeristen kun je op een hand tellen.

De schrijver passeert er op plekken als Lepenski Vir, Golubac, Veliko Gradiste. Ik leg mijn grote detailkaart van Noord-Servië op tafel en duidt de plekken aan met een rode stift, mijn vrouw begint zich zorgen te maken: “Ga je terug naar Servië?”. Ik antwoord laconiek: “Nee, ik heb Zomerbar van Hart boven Hard Lokeren. Overmorgen misschien?

Mag ik een stukje delen dat me helemaal in de ban doet raken van een deel van Servië waar mijn tweewieler me nog niet bracht?

‘Met zoveel vage geografie en onbestemd verleden rondom ons verwachten we niet meteen te stuiten op tekenen van het alledaagse heden, maar nog geen paar honderd meter voorbij de steengroeve passeren we een restaurant met een terras, een boom en een speeltuintje. Ook hier bestaan sommige zondagmiddagen uit familiefeesten met kleinkinderen op de schommel.’ (122) 

Het boek passeert ook uitgebreid in Tuzla, Sarajevo, Banja Luka … Daar kan ik me wel iets bij voorstellen. De gesprekken die Vermeersch heeft -ook hier een sterke parallel met de Boose, zelfs met Geert Mak– gaan naar de diepte, peilen naar immens verdriet, zijn teder, ontzettend leerrijk. Ex is grote literatuur. Microverhalen verweven met macropolitiek is wat ook deze roman zo goed doet.

Ik troost me. In het najaar mag ik reisverhalen en onaffe gedachten uit de Balkan delen in Temse, Herzele, Denderbelle, Hasselt. Wie weet kruisen we elkaar?

Stefaan Segaert

is politiek opbouwwerker bij Hart Boven Hard en organiseert op donderdag 1 oktober de workshop ‘Leren van het verzet in Oost- en Midden-Europa’ in ’t Uilekot. Vrije bijdrage en i.s.m. vzw Climaxi.

Dit artikel verscheen in de maand juli in ons kwartaaltijdschrift ‘Uilenbulletijn’ die leden thuis ontvangen. Wil je ook lid worden en zo onze werking steunen? Lees meer hier.