Vlamingen Vooruit? Wat krijgen we nu? Socialisten met flamingantische trekjes of een lichting progressieve Vlaamse nationalisten? Het antwoord zal de lezer wellicht verbazen: Vlamingen Vooruit was in het midden van de 19e eeuw een nationale progressieve beweging. Vlamingen Vooruit werd in 1858 opgericht op initiatief van Eugène Van Bemmel (Gentenaar en prof aan de Franstalige universiteit van Brussel). De leden van VV waren radicale liberalen, onafhankelijke progressieven en socialistische voorlopers.

VV had brede ambities en een rijk gevulde agenda: VV ijverde ervoor dat beide landstalen evenwaardig zouden worden in publieke domeinen zoals onderwijs en rechtspraak. Op sociaal vlak had VV veel aandacht voor betere arbeidsomstandigheden, ze waren onder andere hevige tegenstanders van kinderarbeid onder de 12 jaar. VV promootte maatschappijen voor onderlinge bijstand – de voorlopers van ziekenfondsen en pensioenfondsen – en armoedebestrijding in het algemeen. Ze steunden dergelijke initiatieven ook daadwerkelijk. We onthouden hier de naam van Emiel Moyson.

Als hoofdoorzaak van armoede werd het grootgrondbezit gezien. Economische gelijkheid was dan ook een belangrijk actiepunt. Kredietmogelijkheden voor zelfstandige ondernemers zoals landbouwers en winkeliers waren een middel om economische gelijkheid na te streven. Ook het recht op onderwijs in functie van beroepsbekwaamheid paste daarin.

Op juridisch vlak werden voorbijgestreefde Napoleontische wetten verwezen naar de prullenmand. Betaalbare post en telegrafie stonden ook op het verlanglijstje. Het engagement van VV kreeg ook gestalte in het organiseren van lezingen over gans het land, allerlei publicaties, het uitbouwen van regionale werkingen, het uitgeven van een ‘Jaarboekje voor het volk‘. De ambitie om de programmapunten ook langs politieke weg af te dwingen bleek iets te hoog gegrepen: hun politieke partij werd geen succes.

Manifest

In 1860 publiceerde VV zijn manifest ‘Vlamingen Vooruit’. Dat manifest beoogde een “eerlijke en reghtzinnige uitvoering der grondwet van 1830“. Het manifest publiceerde een reeks cijfers ter staving van hun stellingen. Het werd ook in het Frans gepubliceerd. Eveneens in 1860 groepeerden de vakbonden zich in het ‘Werkverbond‘. Het werkverbond gaf een gelijknamig weekblad uit dat het manifest van VV in afleveringen publiceerde. Het beter bekende Communistisch Manifest verscheen in 1848 maar werd pas 50 jaar later door Herman Gorter naar het Nederlands vertaald. In het Werkverbond kreeg het communistisch manifest geen aandacht.

In Gent waren progressieve liberalen zoals Emiel Moyson en Julius Vuylsteke actief binnen VV. Vooral Emiel Moyson ontpopte zich tot stakingsleider in de grote textielstakingen van 58-59. Hij stond de jonge vakbonden met raad en daad bij. Binnen het toenmalig vakbondswereldje werd hij als held gezien. Achteraf ook trouwens want de socialistische mutualiteit werd naar hem vernoemd. Julius Vuylsteke verdedigde de aangehouden stakers voor de rechtbank.

Vlamingen Vooruit ging ter ziele in 1862. De naam Vooruit verdween echter niet van het toneel: de term Vooruit was de arbeidersbeweging binnen gesijpeld: in 1865 scheurde de ‘De weversmaatschappij Vooruit‘ zich af van de ‘Broederlijke Wevers‘. In 1869 startte het weekblad van de eerste internationale in Brugge onder de noemer Vooruit, Moyson was medewerker. 1881 werd de ‘Samenwerkende Maatschappij Vooruit’ opgericht. Het is onbegonnen werk de tientallen initiatieven die de term ‘Vooruit’ in hun naam opnamen op te lijsten. Zowel van socialistische als liberale aard, fanfares, toneelgezelschappen, turnclubs enz.

In het heden noemen de Vlaamse socialisten zich ‘Vooruit‘, de ‘Samenwerkende Maatschappij Vooruit‘ moet zowat de oudste actieve coöperatie in België zijn en in Deinze is de ‘Theatergroep Vooruit‘ actief sinds 1858. Toevallig het jaar waarin ‘Vlamingen Vooruit’ gesticht werd. Tot zover een korte geschiedenis van de term Vooruit.

Wim Thienpont

Wim is geïnteresseerd in geschiedenis en kruipt als vrijwilliger graag in zijn pen voor vzw ’t Uilekot.

Dit artikel verscheen in de maand mei in ons kwartaaltijdschrift ‘Uilenbulletijn’ die leden thuis ontvangen. Wil je ook lid worden en zo onze werking steunen? Lees meer hier.

0 antwoorden

Plaats een Reactie

Meepraten?
Draag gerust bij!

Geef een reactie

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze site gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie gegevens worden verwerkt.